Phát triển đô thị thông minh (ĐTTM) là một định hướng quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực, cung cấp dịch vụ công và hướng tới phát triển đô thị bền vững tại Việt Nam. Thực hiện Quyết định số 950/QĐ-TTg ngày 01/8/2018, Việt Nam đã từng bước xây dựng Khung tham chiếu ICT, Bộ chỉ số chính đánh giá hiệu quả hoạt động (KPI) và hệ thống tiêu chuẩn về ĐTTM. Tuy nhiên, các công cụ này chủ yếu mới trả lời ĐTTM là gì, được xây dựng như thế nào và mức độ phát triển đến đâu, trong khi chưa có một hệ thống tiêu chí cụ thể để xác định mục tiêu, định hướng và đánh giá mức độ phát triển ĐTTM theo hướng thông minh, hiệu quả và bền vững.

Sự thiếu hụt bộ tiêu chí đánh giá thống nhất gây khó khăn cho các địa phương trong việc xác định mục tiêu phát triển, lựa chọn chỉ số KPI phù hợp, đánh giá thực trạng và tích hợp các yêu cầu về ĐTTM vào quy hoạch, quản lý và phát triển đô thị. Vì vậy, việc xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá ĐTTM phù hợp với điều kiện Việt Nam là cần thiết, vừa tạo cơ sở định hướng phát triển ĐTTM đúng mục tiêu, vừa hỗ trợ đánh giá, công nhận và theo dõi mức độ phát triển của các đô thị.

Xuất phát từ yêu cầu đó, trong giai đoạn 2020-2021, nhóm nghiên cứu của PGS.TS.KTS. Lưu Đức Cường tại Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu xây dựng các tiêu chí đánh giá đô thị thông minh tại Việt Nam”.

Đề tài nhằm thực hiện các mục tiêu sau: nghiên cứu xây dựng hệ thống các tiêu chí, chỉ tiêu đánh giá Đô thị thông minh và Khu đô thị mới thông minh áp dụng cho Việt Nam giai đoạn trước mắt (đến 2025), nhằm định hướng tích hợp các giải pháp phát triển đô thị thông minh trong quy hoạch và quản lý phát triển đô thị; và nghiên cứu, đề xuất mô hình, cơ chế, hình thức đánh giá, công nhận đô thị thông minh, làm cơ sở để tổ chức đánh giá, công bố, biểu dương khen thưởng các tổ chức cá nhân có thành tích tiêu biểu, các đô thị đã đạt được hiệu quả tích cực trong triển khai xây dựng phát triển đô thị thông minh.

Nghiên cứu đã tổng hợp, phân tích kinh nghiệm quốc tế về xây dựng các bộ chỉ số và tiêu chí đánh giá đô thị thông minh, qua đó cho thấy phần lớn các hệ thống hiện có mới tập trung vào đo lường, so sánh mức độ phát triển giữa các đô thị hoặc theo dõi tiến trình của từng đô thị, chưa hình thành đầy đủ các tiêu chuẩn, tiêu chí để đánh giá mức độ phát triển ĐTTM một cách thống nhất.

Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam, nghiên cứu đã đề xuất hai bộ tiêu chí áp dụng đến năm 2025. Bộ tiêu chí đánh giá ĐTTM gồm 6 lĩnh vực trụ cột, 21 tiêu chí và 46 chỉ tiêu; bộ tiêu chí đánh giá khu đô thị mới thông minh gồm 6 lĩnh vực trụ cột, 18 tiêu chí và 38 chỉ số. Các bộ tiêu chí được xây dựng nhằm hỗ trợ các đô thị xác định mục tiêu, đo lường kết quả và định hướng phát triển theo hướng thông minh, bền vững, lấy chất lượng cuộc sống và sự hài lòng của người dân làm trọng tâm.